Je kan het
maar beter
weten
Herken de signalen
van Alzheimer
Welke symptomen overlappen met andere ziekten?
Je kan het
Herken de signalen
Wat is Alzheimer?
De ziekte van Alzheimer is een progressieve hersenaandoening die langzaam het geheugen, denkvermogen en gedrag aantast. In het begin zijn de signalen vaak subtiel: iemand vergeet een afspraak, herhaalt vragen of raakt de draad kwijt in een gesprek. Naarmate de ziekte vordert, worden de klachten ernstiger en beïnvloeden
ze het dagelijks functioneren.
Het ziekteverloop
De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie en is vaak al aantoonbaar in de hersenen zo’n twintig jaar voor de eerste klachten zich voordoen. In het begin zijn veranderingen subtiel en moeilijk te herkennen. Geleidelijk nemen de klachten toe, van lichte vergeetachtigheid tot problemen met taal, gedrag en dagelijkse handelingen.
Dementie verloopt bij iedereen anders en kent dus geen strikte fasen. Vroege signalen lijken soms op andere oorzaken, zoals stress of slaapgebrek, waardoor een diagnose lastig kan zijn.
Oorzaken en
genetische factoren
Eiwitophopingen in de hersenen
Alzheimer is een aandoening waarbij neuronen in de hersenen beschadigen en afsterven. Dit komt door klonteringen van amyloïd-bèta (plaques) en tau (kluwen), die de communicatie tussen hersencellen verstoren. Ook het immuunsysteem speelt mee: microglia – gespecialiseerde afweercellen in de hersenen – proberen plaques op te ruimen, maar veroorzaken daardoor extra ontsteking. Hierdoor krimpt het brein geleidelijk.
Erfelijkheid
Erfelijkheid kan bijdragen aan het risico op Alzheimer.
Als meerdere familieleden de ziekte hebben, neemt de kans toe. Het bekendste risicogen is APOE4, een variant die de kans op Alzheimer vergroot. Daarnaast zijn er minstens 75 andere genen die invloed kunnen hebben. Vooral bij mensen jonger dan 65 jaar spelen genetische factoren vaker een grotere rol.
Let op: raadpleeg altijd een arts!
Alleen een medisch specialist kan de invloed van erfelijkheid goed beoordelen.
Risicofactoren
Er zijn meerdere risicofactoren die de kans op Alzheimer vergroten:
Leeftijd
Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans, vooral na de leeftijd van 65 jaar.
Genetische aanleg
Bepaalde genen zorgen voor een hoger risico op Alzheimer
Geslacht
Vrouwen hebben een grotere kans om Alzheimer te krijgen dan mannen
Leefstijl
Onder andere roken, alcohol en weinig beweging kunnen het risico vergroten
Symptomen
van Alzheimer
De ziekte van Alzheimer tast langzaam het geheugen, denkvermogen en gedrag aan. Lees hier welke symptomen kunnen wijzen op Alzheimer.
Let op: de symptomen kunnen ook andere oorzaken hebben. Alleen een arts kan een juiste diagnose stellen.
Welke symptomen komen veel voor?
Cognitief
Geheugenverlies, problemen met taal, oriëntatie en het plannen en uitvoeren van taken.
Meer over cognitieve problemenGedrag en psychologisch
Stemmingswisselingen, veranderingen in gedrag en persoonlijkheid, onrust, dwangmatig gedrag, verlies van initiatief.
Meer over gedragsveranderingFunctioneel
Moeite met dagelijkse handelingen en met het herkennen van gezichten, objecten of plaatsen, dingen kwijtraken op vreemde plekken.
Meer over functionele problemen
Wat kun je doen?
Maak je je zorgen over jezelf of iemand in je omgeving? Bespreek het met de huisarts.
Hoe eerder Alzheimer wordt herkend, hoe eerder zorg en ondersteuning geregeld kunnen worden.
De diagnose
Alzheimer
Geheugenklachten roepen veel vragen en zorgen op. Is het stress? Hoort het bij ouder worden?
Of is het misschien iets ernstigers, zoals de ziekte van Alzheimer? Als de klachten invloed hebben op het dagelijk functioneren, is het verstandig om je te laten testen. We nemen je stap voor stap door het diagnoseproces.
Welke stappen kan ik zetten?
Neem de klachten serieus
Vergeetachtigheid of onverklaarbaar gedrag kan zorgen voor onzekerheid. Neem de klachten daarom serieus, maak het bespreekbaar en schrijf op wat de concrete klachten zijn.
Bereid een afspraak met de huisarts voor
Maak een afspraak bij de huisarts en bedenk welke vragen je wilt stellen. Wat je hebt opgeschreven over je klachten, is belangrijke informatie. Neem ook altijd iemand mee naar de afspraak, bijvoorbeeld je partner of een familielid.
Naar de huisarts
De huisarts kan kijken of de klachten een andere oorzaak hebben of een korte geheugentest doen. Is het lastig om de oorzaak vast te stellen? Dan kan de huisarts je doorverwijzen naar een gespecialiseerd ziekenhuis.
Naar een specialist in het ziekenhuis
In het ziekenhuis staat er een team van specialisten klaar – vaak neurologen, geriaters en psychologen – om een duidelijke diagnose te stellen. Bedenk alvast wat je voor jezelf wilt regelen als je de diagnose krijgt.
Hoe werkt een diagnose?
Om een diagnose te stellen, krijg je vaak eerst een neuropsychologisch onderzoek. Dit zijn testen die het geheugen, de aandacht, taal en andere denkfuncties in kaart brengen. Is er hierna nog twijfel? Dan worden er aanvullende testen gedaan.
Zeer recent is een bloedtest beschikbaar gekomen die helpt bij het betrouwbaar stellen van de diagnose van de ziekte van Alzheimer.
De diagnose, nu en in de toekomst
Huidige opties:
Ruggenmergpunctie
PET-scan
Bloedonderzoek
Maar eerst:
maak een afspraak
met je huisarts
Want hoe eerder Alzheimer wordt herkend, hoe eerder zorg en ondersteuning kunnen worden geregeld.
Gezond
leven tegen dementie
Alzheimer kunnen we helaas nog niet genezen.
Wel laat onderzoek zien dat mensen die gezond leven hun hersenen blijven prikkelen en minder risico lopen. Hier vind je zes tips om het risico op Alzheimer te verminderen.
Tip 1
Blijf bewegen
Door regelmatig te bewegen, help je de doorbloeding van de hersenen.
Denk aan minimaal 2,5 uur bewegen per week, bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen.
Denk aan minimaal 2,5 uur bewegen per week, bijvoorbeeld wandelen, fietsen of zwemmen.
Tip 2
Eet gezond
Een gezond voedingspatroon vermindert het risico op een hoge bloeddruk en diabetes.
Probeer daarom suiker, zout en bewerkte producten te vermijden en eet onder andere veel groente, fruit, noten en volkoren producten.
Probeer daarom suiker, zout en bewerkte producten te vermijden en eet onder andere veel groente, fruit, noten en volkoren producten.
Tip 3
Stimuleer je brein
Blijf leren en daag je hersenen uit. Bijvoorbeeld door te puzzelen, muziek te maken of een taal te leren.
Tip 4
Blijf sociaal actief
Een vriend(in)bellen, meedoen aan groepsactiviteiten: sociale interactie helpt om het risico op dementie te verlagen.
Tip 5
Bescherm je hart en bloedvaten
Hart- en vaatziekten verhogen het risico op dementie. Hou daarom je bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker onder controle.
Tip 6
Zorg voor goede slaap
Voldoende en goede slaap zijn belangrijk voor je hersenen. Onder andere een donkere kamer helpt daarbij.
Leer meer over Alzheimer
Hoe eerder Alzheimer wordt herkend, hoe eerder
zorg en ondersteuning kunnen worden geregeld.